XIV PASSIO AGNETIS Agnes sepulcrum est Romulea in domo, fortis puellae, martyris inclytae. Conspectu in ipso condita turrium seruat salutem uirgo Quiritium 5 nec non et ipsos protegit aduenas puro ac fideli pectore supplices. Duplex corona est praestita martyri: intactum ab omni crimine uirginal, mortis deinde gloria liberae. 10 Aiunt iugali uix habilem toro primis in annis forte puellulam Christo calentem fortiter inpiis iussis renisam, quo minus idolis addicta sacram desereret fidem. 15 Temptata multis nam prius artibus, nunc ore blandi iudicis inlice, nunc saeuientis carnificis minis stabat feroci robure pertinax corpusque duris excruciatibus 20 ultro offerebat non renuens mori. Tum trux tyrannus: 'si facile est', ait, 'poenam subactis ferre doloribus et uita uilis spernitur, at pudor carus dicatae uirginitatis est. 25 Hanc in lupanar trudere publicum certum est, ad aram ni caput applicat ac de Minerua iam ueniam rogat, quam uirgo pergit temnere uirginem: omnis iuuentus inruet et nouum 30 ludibriorum mancipium petet.' 'Haud', inquit Agnes, 'inmemor est ita Christus suorum, perdat ut aureum nobis pudorem, nos quoque deserat; praesto est pudicis nec patitur sacrae 35 integritatis munera pollui. Ferrum inpiabis sanguine, si uoles, non inquinabis membra libidine.' Sic elocutam publicitus iubet flexu in plateae sistere uirginem. 40 Stantem refugit maesta frequentia, auersa uultus, ne petulantius quisquam uerendum conspiceret locum. Intendit unus forte procaciter os in puellam nec trepidat sacram 45 spectare formam lumine lubrico. En ales ignis fulminis in modum uibratur ardens atque oculos ferit, caecus corusco lumine corruit atque in plateae puluere palpitat. 50 Tollunt sodales seminecem solo uerbisque deflent exequialibus. Ibat triumfans uirgo deum patrem Christumque sacro carmine concinens, quod sub profani labe periculi 55 castum lupanar nec uiolabile experta uictrix uirginitas foret. Sunt, qui rogatam rettulerint preces fudisse Christo, redderet ut reo lucem iacenti: tunc iuueni halitum 60 uitae innouatum uisibus integris. Primum sed Agnes hunc habuit gradum caelestis aulae, mox alius datur ascensus; iram nam furor incitat hostis cruenti: 'uincor', ait gemens, 65 'i, stringe ferrum, miles, et exere praecepta summi regis principis!' Vt uidit Agnes stare trucem uirum mucrone nudo, laetior haec ait: 'exulto, talis quod potius uenit, 70 uaesanus, atrox, turbidus, armiger, quam si ueniret languidus ac tener mollisque efybus tinctus aromate, qui me pudoris funere perderet. Hic, hic amator iam, fateor, placet; 75 ibo inruentis gressibus obuiam nec demorabor uota calentia: ferrum in papillas omne recepero pectusque ad imum uim gladii traham. Sic nupta Christo transiliam poli 80 omnes tenebras aethere celsior. Aeterne rector, diuide ianuas caeli obseratas terrigenis prius ae te sequentem, Christe, animam uoca, cum uirginalem, tum patris hostiam!' 85 Sic fata Christum uertice cernuo supplex adorat, uulnus ut inminens ceruix subiret prona paratius. Ast ille tantam spem peragit manu, uno sub ictu nam caput amputat, 90 sensum doloris mors cita praeuenit. Exutus inde spiritus emicat liberque in auras exilit, angeli saepsere euntem tramite candido Miratur orbem sub pedibus situm, 95 spectat tenebras ardua subditas ridetque, solis quod rota circuit, quod mundus omnis uoluit et inplicat, rerum quod atro turbine uiuitur, quod uana saecli mobilitas rapit: 100 reges, tyrannos, imperia et gradus pompasque honorum stulta tumentium, argenti et auri uim rabida siti cunctis petitam per uarium nefas, splendore multo structa habitacula, 105 inlusa pictae uestis inania, iram, timorem, uota, pericula, nune triste longum, nunc breue gaudium, liuoris atri fumificas faces, nigrescit unde spes hominum et decus, 110 et, quod malorum taetrius omnium est, gentilitatis sordida nubila. Haec calcat Agnes ac pede proterit stans et draconis calce premens caput, terrena mundi qui ferus omnia 115 spargit uenenis mergit et inferis, nunc uirginali perdomitus solo cristas cerebri deprimit ignei nee uictus audet tollere uerticem. Cingit coronis interea dens 120 frontem duabus martyris innubae; unam decemplex edita sexies merces perenni lumine conficit, centenus extat fructus in altera. O uirgo felix, o noua gloria, 125 caelestis arcis nobilis incola, intende nostris conluuionibus uultum gemello cum diademate, cui posse soli cunctiparens dedit castum uel ipsum reddere fornicem! 130 Purgabor oris propitiabilis fulgore, nostrum si iecur inpleas. Nil non pudicum est, quod pia uisere dignaris almo uel pede tangere.